Słowo emergere w języku łacińskim oznacza ,,wynurzać się'', ,,wyłaniać'', ,,ukazywać się''. W utworze wyłaniać się mogą poszczególne dźwięki, jak i całe ich grupy. Stopniowo narastać mogą również charakterystyczne środki artykulacyjne, powoli modulujące materiał dźwiękowy kompozycji. Powolne ukazywanie się dotyczy również wyższego poziomu organizacji formy.

Źródłosłów tytułu wiąże się także z jeszcze innym pojęciem – emergencją. Emergencja to zjawisko opisywane już latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku w naukach przyrodniczych. Można je rozumieć jako szczególną cechę systemów, polegającą na tym, iż własności systemu jako całości nie można wyprowadzić z własności poszczególnych jego składowych, rozpatrywanych z osobna. Innymi słowy, gdy system na drodze ewolucji zmienia się i przechodzi na kolejny poziom organizacji, to pojawiają się w nim cechy nowe, które nie wynikają z połączenia cech poszczególnych części składowych tego systemu (np. fizyczne cechy poszczególnych składników powietrza nie wskazują na to, iż ich mieszanina pozwoli przenosić fale dźwiękowe).

Na podstawie tego zjawiska powstała kompozycja, w której nakładanie kolejnych warstw tworzy nowe jakości brzmieniowe, nie wynikające ze słyszenia ich z osobna. Stąd też pomysł stworzenia na globalnym poziomie kompozycji dwóch warstw, α i ß, które oddzielnie brzmiałyby inaczej niż w złożeniu. Warstwa α – Emergon α – jest przeznaczona na skład akustyczny. Zespół wykonuje w pełni autonomiczną kompozycję, opartą na wyżej podanych założeniach. Warstwa ß – Emergon ß – jest skomponowana przy użyciu środków elektroakustycznych. W tym celu powstał odpowiedni program komputerowy, w którym na żywo przetwarzane są algorytmy wcześniej budujące partyturę warstwy α. Użycie do pewnego stopnia analogicznych technik kompozytorskich scala obie warstwy, α i ß, a zastosowanie odmiennego aparatu wykonawczego powoduje powstanie czytelnej odrębności każdej z nich. Zgodnie z etymologią tytułu i ideą utworu warstwy te przenikają się, a tytułowe ,,ukazywanie się'' dotyczy mikro-, makro- i metaformy.

Emergencja ukształtowała myślenie głównie w naukach przyrodniczych, lecz jej ślady znaleźć można również w naukach humanistycznych (filozofia) czy społecznych (socjologia, ekonomia). Wykorzystanie idei leżących u podstaw tego zjawiska wpisuje Emergon αß w nurt Art & Science - postawy twórczej, której celem jest komentowanie nauki poprzez sztukę.

Utwór został zamówiony przez 54. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej ,,Warszawska Jesień''.

 

Emergon αβ (PL)

06 maja 2022

WORKS

EN