łac. dualis 'podwójny' od duo 'dwa'

późn. łac. labilis 'chwiejny, nietrwały, przemijający'

Słowo „dualizm” posiada wiele znaczeń. W filozofii jest to pogląd, według którego pewną całość tworzą dwa niesprowadzalne do siebie, przeciwstawne albo komplementarne składniki. W fizyce dualizm najczęściej odnosi się do podwójnej natury obiektów kwantowych, takich jak np. foton czy elektron. Zależnie od sytuacji cząstki te przyjmują właściwości falowe – takie jak dyfrakcja czy interferencja lub korpuskularne – pęd, lokalizacja. Natomiast w ontologii dualizm reprezentują ciało i duch, a w teologii – dobro i zło.

Czy zatem dualizm, który jako zjawisko występuje w tylu dyscyplinach, może odnosić się do muzyki? Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca. W sensie historycznym, w klasycyzmie dualizm tematyczny był istotą formy sonatowej. W utworze Dualabilis jednak interpretacja jego pozostaje odmienna od klasycznej. Dualistyczna jest relacja pomiędzy warstwą akustyczną a elektroniką, kompozycją a improwizacją, często również pomiędzy samymi rywalizującymi ze sobą lub uzupełniającymi się muzykami. Materiał muzyczny również formułowany jest w ten sposób, że zestawiany jest na zasadzie odrębności i niezależności lub komplementarności. Nie tylko materia utworu ma cechy dualne. Również jego forma podzielona jest na sekcje, które między sobą są spolaryzowane, są swoim przeciwieństwem, stanowią odrębne zjawisko dźwiękowe oraz ukształtowane  są według odmiennych zasad, typów narracji.

Drugi człon tytułu utworu odnosi się do idei niestabilności, zmienności, chwiejności, przechodzenia do stanów skrajnych. W kompozycji tej bowiem, w planie formalnym większość zjawisk ewoluuje lub gwałtownie przeobraża się, przechodząc w kolejne, często skrajnie odmienne stany (dynamiczne, agogiczne, fakturalne, brzmieniowe). Zatem tytułowe słowa ‘podwójny’, ‘nietrwały’ połączone w jedno, tworzą obszar tematyczny dla kompozycji i opisują jego zakres problematyczny.

 

Dualabilis I (PL)

07 maja 2022

WORKS

EN